Euskal Herriko ihauterietan zehar segur aski pertsonaia ezberdin asko ikusi dituzue. Batzuek itxura dotorea dute; beste batzuk, berriz, zikinduta ageri dira edo barregarriak dira. Pertsonaia batzuk naturarekin lotuta ageri dira, eta beste batzuek jendartearen alde negatiboa adierazten dute.
Bakoitza errealitate ezberdin batetik sortua izan arren, denek helburu bera dute: neguaren bukaera iragartzea eta komunitatea elkarrekin biziaraztea.
Baina nortzuk dira inguruan ditugun pertsonaia hauek?
Zamaltzain
Zuberoako maskaradetan agertzen den pertsonaia ikusgarrienetako bat da Zamaltzain. Erdi gizona eta erdi zaldia dirudien jantzia darama, eta dantzari trebe batek antzezten du. Bere dantzek trebezia handia eskatzen dute, eta askotan maskaradako une ikusgarrienak sortzen dituzte.
Pertsonaia honek ordena eta diziplina irudikatzen ditu maskaradako beste pertsonaia kaotikoagoen aurrean. Bere mugimenduek eta jauziek tokiko dantzarien gaitasuna erakusten dute.
Joaldunak
Nafarroako Ituren eta Zubietako ihauteriak ezin dira ulertu joaldunik gabe. Bizkarrean zintzarrak lotuta daramatzate eta erritmo berezian ibiltzen dira herriko kaleetan zehar.
Haien soinua eta mugimendua naturaren esnatzea irudikatzeko modutzat hartzen da askotan. Bi herrietako taldeek elkar bisitatzen dute urtero, eta prozesio moduko batean egiten dute bidea.
Kaskarotak
Lapurdiko hainbat herritan agertzen diren dantzariak dira Kaskarotak. Zuriz jantzita eta koloretako zintekin apainduta ibiltzen dira, etxez etxe bisitan.
Haien eginkizun nagusia dantza egitea da, baina baita herritarren etxeetan giroa piztea ere. Taldearekin batera beste pertsonaia batzuk ere ibiltzen dira, hala nola Zirtzilak, mozorro dibertigarriak jantzita jendeari trufa egiteko.
Pitxu
Zuberoako maskaradetan agertzen den pertsonaia barregarrietako bat da Pitxu. Jantzi beltza eta aurpegia zikinduta darama, eta publikoari barrea eragitea da bere eginkizuna.
Sarritan ustekabean agertzen da, jendearen artean sartu eta txantxak eginez. Maskaradako antzerki-ataletan ere parte hartzen du, eta bere jokabide bihurriak giro alaia sortzen du.
Hartza
Ihauterietan askotan agertzen den beste figura bat hartza da. Animalia basatiaren irudia da, eta naturarekin lotura zuzena du. Batzuetan domatzaile batek kontrolatzen du, eta beste batzuetan libre ibiltzen da jendea izutzen edo zirikatzen.
Pertsonaia honek naturaren indarra eta gizakiaren eta naturaren arteko harremana irudikatzen ditu.
